ÇERKES KÜLTÜREL MİRASI KATALOĞU / PROJE
Kültürel mirası belgelemek, ortak belleği geleceğe taşımak.
Çerkes kültürel mirasına ilişkin varlıkların tespit edilmesi, tanımlanması, belgelenmesi ve dijital ortamda erişilebilir hale getirilmesi amacıyla geliştirilen kapsamlı bir katalog girişimi.
PROJEYE GENEL BAKIŞ
Dağınık kültürel mirastan ortak bir belleğe
Çerkes Kültürel Mirası Kataloğu, Çerkes toplumunun tarihsel ve kültürel birikimini yansıtan maddi ve maddi olmayan kültürel miras unsurlarına ilişkin bilgilerin tespit edilmesi, belgelenmesi, sınıflandırılması ve dijital ortamda erişilebilir hale getirilmesi amacıyla geliştirilen bir girişimdir.
Çerkes kültürel mirasının önemli bir bölümü bugün farklı ülkelerdeki müzelerde, arşivlerde, kütüphanelerde, özel koleksiyonlarda ve ailelerin muhafazasında bulunmaktadır. Farklı kurum ve kişiler tarafından korunan bu mirasın ortak bir katalog üzerinden incelenebilmesi, kültürel varlıkların tanınması ve aralarındaki ilişkilerin ortaya konulması bakımından önem taşımaktadır.
Proje, kültürel varlıkların fiziksel olarak bir araya getirilmesinden ziyade, bu varlıklara ilişkin bilgilerin ortak tanımlama standartları çerçevesinde kayıt altına alınmasını amaçlamaktadır. Böylece farklı kaynaklarda bulunan materyallerin birbirleriyle ilişkilendirilebildiği, araştırılabildiği ve uygun koşullarda erişime sunulabildiği sürdürülebilir bir dijital başvuru kaynağı oluşturulması hedeflenmektedir.
ÇIKIŞ NOKTAMIZ
Kültürel mirasın izlerini görünür kılmak
Çerkes toplumunun tarihsel süreç içerisinde farklı coğrafyalara yayılması, kültürel miras unsurlarının da geniş bir alana dağılmasına yol açmıştır. Bu mirasın bir bölümü kurumsal koleksiyonlarda korunurken önemli bir bölümü aile arşivlerinde, özel koleksiyonlarda ve kişisel muhafaza alanlarında varlığını sürdürmektedir.
Kültürel varlıkların farklı kaynaklarda bulunması, bunların bütüncül bir çerçevede incelenmesini güçleştirebilmektedir. Özellikle kaynak bilgileri yeterince belgelenmemiş fotoğraflar, belgeler, nesneler ve sözlü tanıklıklar zaman içerisinde tarihsel bağlamlarından kopma riski taşımaktadır.
Çerkes Kültürel Mirası Kataloğu, söz konusu dağınık yapıyı ortak bir bilgi ve tanımlama sistemi aracılığıyla ilişkilendirmeyi hedeflemektedir. Projenin temel yaklaşımı, kültürel mirasın yalnızca korunması gereken nesnelerden ibaret olmadığı; aynı zamanda bu nesnelerin taşıdığı tarihsel, toplumsal ve kültürel bilgilerin de belgelenmesi gerektiği düşüncesine dayanmaktadır.
TEMEL HEDEFLERİMİZ
Tespit, belgeleme, ilişkilendirme ve erişim
01
Tespit
Çerkes kültürel mirasına ilişkin materyallerin bulunduğu koleksiyonları, kurumları, arşivleri ve diğer bilgi kaynaklarını belirlemek.
02
Belgeleme
Kültürel varlıkların fiziksel, tarihsel, coğrafi ve kültürel özelliklerine ilişkin bilgileri sistematik biçimde kayıt altına almak.
03
İlişkilendirme
Farklı kaynaklarda bulunan kültürel varlıklar, kişiler, koleksiyonlar ve yerler arasındaki bağlantıları ortaya koymak.
04
Erişim
Uygun kayıtları dijital ortamda erişime açmak ve sürdürülebilir bir katalog altyapısı oluşturmak.
NELERİ BELGELİYORUZ?
Kültürel mirasın farklı biçimleri
Çerkes Kültürel Mirası Kataloğu, farklı türlerdeki kültürel varlıkları kapsayan bütüncül bir belgeleme yaklaşımı benimsemektedir.
Projenin kapsamına geleneksel kıyafetler, takılar, silahlar, gündelik yaşam eşyaları, el sanatları, tarihî fotoğraflar, kitaplar, el yazmaları, arşiv belgeleri, mimari yapılar, mezar taşları, sanat eserleri, müzik kayıtları ve sözlü kültür unsurları gibi çeşitli materyaller girmektedir.
Ayrıca kültürel mirasın üretiminde, korunmasında ve aktarılmasında rol oynayan kişiler, aile arşivleri, kurumsal koleksiyonlar ve özel koleksiyonlara ilişkin bilgiler de katalog içerisinde birbiriyle bağlantılı olarak ele alınacaktır.
NASIL ÇALIŞIYORUZ?
Kültürel varlıktan katalog kaydına
Kataloglama süreci, bilgilerin toplanmasından dijital ortamda yayımlanmasına kadar birbirini tamamlayan beş aşama temelinde tasarlanmaktadır.
01
Bildirim ve Tespit
Kültürel varlıklar ve koleksiyonlar belirlenir; mevcut konumları ve bilinen özellikleri hakkında ön bilgiler toplanır.
02
Ön İnceleme
Materyalin katalog kapsamına uygunluğu, mevcut belgeleri ve kaynak bilgileri ön değerlendirmeye alınır.
03
Tanımlama ve Kayıt
Materyalin türüne uygun alanlarla fiziksel, tarihsel, coğrafi ve kültürel özellikleri belgelenir.
04
Değerlendirme
Bilgiler mevcut kaynaklar ve gerektiğinde uzman değerlendirmeleri doğrultusunda kontrol edilir. Belirsizlikler ayrıca işaretlenir.
05
Yayın ve Güncelleme
Uygun kayıtlar, gerekli izinler değerlendirildikten sonra yayımlanır. Yeni bilgiler ortaya çıktıkça kayıtlar güncellenir.
BELGELEME STANDARTLARI
Her kültürel varlık için sistematik tanımlama
Çerkes Kültürel Mirası Kataloğu’nun temelini, kültürel varlıkların ortak ilkeler doğrultusunda fakat kendi özellikleri dikkate alınarak tanımlanması oluşturmaktadır.
Farklı materyal türlerinin aynı veri alanlarıyla yeterli biçimde tanımlanamayacağı kabul edilmektedir. Bu nedenle ortak bir tanımlama çerçevesiyle birlikte fotoğraf, belge, tarihî nesne, mimari varlık ve ses kaydı gibi materyal türlerine özgü kataloglama alanlarının geliştirilmesi öngörülmektedir.
Kültürel Varlık Pasaportu
Kültürel varlığın kimliğini, temel özelliklerini, kaynak bilgilerini ve diğer kayıtlarla ilişkilerini tanımlayan bütünleşik kayıt yaklaşımıdır. Her materyal için ortak bilgiler ile materyalin niteliğine özgü ayrıntılar birlikte değerlendirilecektir.
Her katalog kaydına ayırt edici bir kimlik numarası verilmesi; kaynak, dönem, coğrafya, koleksiyon ve doğrulama durumuna ilişkin bilgilerin gerektiğinde güncellenebilmesi hedeflenmektedir.
SORUMLU BELGELEME
Kaynağa, mülkiyete ve kültürel mirasa saygı
Kültürel varlıkların belgelenmesi ve dijital ortamda sunulmasında kaynak bilgilerine, mevcut haklara ve ilgili kişilerin izinlerine saygı gösterilmesi temel ilkelerimiz arasındadır.
Mülkiyete Saygı
Bir kültürel varlığın katalogda yer alması, mülkiyetinin projeye devredilmesi anlamına gelmez. Çalışma, varlığın fiziksel olarak teslim alınmasını esas almamaktadır.
Kaynakların Belirtilmesi
Kültürel varlıkların mevcut kaynaklarına, koleksiyonlarına ve bilinen geçmişlerine ilişkin bilgiler mümkün olduğu ölçüde korunarak sunulacaktır.
Yayın ve Kullanım İzinleri
Fotoğraf, belge, ses kaydı ve diğer materyallerin yayımlanması, her materyalin hak sahipliği ve kullanım koşulları dikkate alınarak değerlendirilecektir.
Bilgi Güvenilirliği
Doğrulanmış bilgiler ile tahmini, eksik veya tartışmalı bilgiler birbirinden ayrılacak; kayıtların dayandığı kaynaklar mümkün olduğu ölçüde açıklanacaktır.
PROJE ORGANİZASYONU
Proje Ekibi
Proje yürütücülüğü, koordinasyon, kültürel danışmanlık, saha çalışmaları ve dijital altyapı alanlarını kapsayan işlevsel bir organizasyon yapısı öngörülmektedir.
Proje Sahibi ve Koordinatörler
.
Çalışma Ekipleri
Ekiplerin üyeleri ve ayrıntılı görevleri, ilgili ekip sayfalarında yayımlanacaktır. Dijital Altyapı Ekibinin isimleri belirlenmiştir.
01 / DİJİTAL ALTYAPI
Dijital Altyapı Ekibi
Yedi kişilik ekip, fotoğraflar ve biyografilerle ayrı bir sayfada tanıtılacaktır.
02 / DANIŞMA KURULU
Kültürel Danışma Kurulu
Uzman isimleri ve biyografiler ilgili sayfada yayımlanacaktır.
03 / SAHA ÇALIŞMALARI
Saha ve Arama Ekibi
Gönüllü saha ekibi bilgileri ilgili sayfada yayımlanacaktır.
Not: Ekip kartlarının bağlantıları, ilgili alt sayfalar yayımlandığında çalışacaktır.
MERAK EDİLENLER
Sık Sorulan Sorular
Bir kültürel varlığı projeye teslim etmek gerekiyor mu?
Hayır. Proje, kültürel varlıkların fiziksel olarak devralınmasını değil, bunlara ilişkin bilgilerin belgelenmesini amaçlamaktadır. Materyalin sahibi veya muhafızı gerekli bilgileri ve uygun görselleri paylaşarak katkıda bulunabilir.
Yalnızca eski ve tarihî eserler mi kataloglanacak?
Hayır. Katalog, farklı dönemlere ait kültürel ve tarihsel önem taşıyan materyalleri kapsayacak şekilde tasarlanmaktadır.
Aile arşivleri ve özel koleksiyonlar yer alabilir mi?
Evet. Aile arşivleri, kişisel koleksiyonlar ve kurumsal koleksiyonlar projenin temel bilgi kaynakları arasındadır.
Katalogdaki fotoğraflar serbestçe kullanılabilir mi?
Hayır. Materyallerin kullanım koşulları ve yayın izinleri ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Katalogda görüntülenmesi, başka amaçlarla sınırsız kullanım hakkı verildiği anlamına gelmez.
Eksik veya hatalı bilgiler düzeltilebilir mi?
Katalog sisteminin yeni kaynaklar ve doğrulanmış bilgiler doğrultusunda kayıtların güncellenmesine olanak sağlayacak biçimde geliştirilmesi hedeflenmektedir.
ORTAK KÜLTÜREL BELLEĞE KATKI
Kültürel mirasın belgelenmesine katkıda bulunun.
Ailenizde, koleksiyonunuzda veya çevrenizde Çerkes kültürel mirasına ilişkin bir nesne, fotoğraf, belge, ses kaydı ya da başka bir materyal bulunuyor mu? Sahip olduğunuz bilgi ve belgeler, kültürel mirasın daha kapsamlı biçimde belgelenmesine katkı sağlayabilir.
